4. ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

Κάθε τέτοια μέρα όλων το βλέμμα, η σκέψη, η καρδιά γυρίζει πίσω στο Πολυτεχνείο του ’73. Πολλά γράφτηκαν. Ψέματα, αλήθειες; Ένα όμως είναι το σίγουρο. Οι φοιτητές αποφάσισαν να έρθουν αντιμέτωποι με το καθεστώς. Τους ακολούθησαν και πολίτες, όχι πολλοί, τουλάχιστον στην αρχή.

Καπνογόνα, δακρυγόνα, δεκάδες τραυματίες, φωτιές στους δρόμους, πυροβολισμοί. Οι φοιτητές φωνάζουν στο ραδιόφωνο να τους φέρουν φάρμακα, ότι είναι άοπλοι. Αυτή είναι μόνο μια εικόνα.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Με λίγα λόγια παρμένα από ιστορικά γεγονότα:

Η Ελλάδα βρισκόταν από τις 21 Απριλίου 1967 υπό τη δικτατορική διακυβέρνηση του στρατού. Ενός στρατού που είχε καταργήσει τις ατομικές ελευθερίες, είχε εξορίσει, φυλακίσει και βασανίσει πολιτικούς και πολίτες με κριτήριο τις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Είχε απαγορεύσει τις φοιτητικές εκλογές στα Πανεπιστήμια στρατολογώντας υποχρεωτικά τους φοιτητές που επέβαλλαν μη εκλεγμένους ηγέτες των φοιτητικών συλλόγων στην Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας.

Οι παραπάνω ενέργειες όπως είναι φυσικό, δημιούργησαν έντονα αντιδικτατορικά αισθήματα στους φοιτητές. Ο φοιτητής Γεωλογίας Κώστας Γεωργάκης αυτοπυρπολήθηκε δημόσια το 1970 στη Γένοβα της Ιταλίας σε ένδειξη διαμαρτυρίας ενάντια στη χούντα. Στις 5 Φεβρουαρίου του 1973 οι φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματά τους. Στις 13 Φεβρουαρίου γίνεται διαδήλωση μέσα στο Πολυτεχνείο και η χούντα παραβιάζει το πανεπιστημιακό άσυλο, δίνοντας εντολή στην αστυνομία να επέμβει. Στις 21 Φεβρουαρίου τέσσερις χιλιάδες φοιτητές της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κατέλαβαν το κτίριο της σχολής ζητώντας ανάκληση του νόμου που επέβαλε τη στράτευση «αντιδραστικών νέων», καθώς 88 συμφοιτητές τους είχαν ήδη στρατολογηθεί με τη βία.

Από την ταράτσα του κτιρίου απαγγέλουν τον όρκο που ακολουθεί:

«Εμείς οι φοιτητές των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ορκιζόμαστε στο όνομα της ελευθερίας να αγωνιστούμε μέχρι τέλους για την κατοχύρωση: α)των ακαδημαϊκών ελευθεριών, β)του πανεπιστημιακού ασύλου, γ)της ανακλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων». Η αστυνομία έλαβε διαταγή να επέμβει και εδώ και πολλοί φοιτητές υπέστησαν αστυνομική βία. Τα γεγονότα στη Νομική Σχολή αναφέρονται ως προάγγελος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Στις 14 Νοεμβρίου 1973 οι φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα και άρχισαν διαδηλώσεις εναντίον του στρατιωτικού καθεστώτος. Οι φοιτητές «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» ξεκίνησαν τη λειτουργία του ανεξάρτητου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου.

«Εδώ Πολυτεχνείο! Λαέ της Ελλάδας , το Πολυτεχνείο είναι ο σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για τη Δημοκρατία».

Στις 3 π. μ. της 17^ης Νοεμβρίου αποφασίζεται η εισβολή του στρατού. Ένα άρμα μάχης ρίχνει τη σιδερένια πύλη, ενώ βρίσκονταν πάνω της φοιτητές. Ο σταθμός του Πολυτεχνείου κάνει έκκληση στους στρατιώτες να μην ακολουθήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και στη συνέχεια ο εκφωνητής απαγγέλει με φωνή που συνταράζει τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο. Οι φοιτητές βλέποντας το άρμα μάχης να εισβάλλει, ακολουθούμενο από ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, αρχίζουν να βγαίνουν μαζικά από την πόρτα του Πολυτεχνείου. Αστυνομικές δυνάμεις επιτίθενται στους φοιτητές. Όπως όμως λέγεται, πολλοί στρατιώτες αντί να επιτεθούν στους φοιτητές, επιτέθηκαν στους αστυνομικούς που χτυπούσαν τους φοιτητές.

Συνέπεια της εισβολής του στρατού; Θάνατοι στο χώρο του Πολυτεχνείου, γύρω από αυτό αλλά και στην υπόλοιπη Αθήνα. Σύμφωνα μάλιστα με έρευνες του 2003, ο αριθμός των επώνυμων νεκρών ανέρχεται σε 23, ενώ αυτός των νεκρών αγνώστων στοιχείων σε 16. Ο Χρήστος Λάζος υποστηρίζει ότι οι νεκροί είναι 83 και ίσως περισσότεροι. Ανάμεσά τους ένα πεντάχρονο αγόρι που εγκλωβίστηκε σε ανταλλαγή πυρών. Χιλιάδες ήταν και οι τραυματίες πολίτες.

Η καρδιά μου χτυπάει δυνατά όταν ακούω ή διαβάζω γι’ αυτά τα γεγονότα. Σκέφτομαι αν τώρα έπρεπε να αντιμετωπίζαμε μια τέτοια κατάσταση, τι θα κάναμε εμείς. Όμως νομίζω ότι τα νιάτα είναι πάντα μπροστά και όπως μας δίδαξαν αυτά τα παιδιά, έτσι θα συνεχίσουμε και οι επόμενες γενιές.

(άρθρο από τη μαθήτρια Μαρία Ζαβόλα)

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΣΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

Τα γεγονότα διαδραματίστηκαν στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο από τις 14 έως και τις 17 Νοεμβρίου του 1973. Χιλιάδες Αθηναίοι με αφορμή διάφορα γεγονότα, εκδηλώνουν μαχητικά την αντίθεσή τους στο καθεστώς, ενώ το φοιτητικό κίνημα προσπαθεί να οργανωθεί.

Στις 14 Νοεμβρίου οι φοιτητές καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο και το καθιστούν κάστρο του αγώνα τους κατά της χούντας. Αιτήματά τους ήταν η κατάλυση του καθεστώτος, η επαναφορά της Δημοκρατίας, η πλήρης ελευθερία του λόγου, οι ελεύθερες εκλογές κτλ.

Στην Αθήνα η χούντα επιχειρεί, στην αρχή με τη βοήθεια της αστυνομίας, να διαλύσει τα πλήθη γύρω από το Πολυτεχνείο και να διώξει τους φοιτητές. Μετά το τριήμερο 15-17 Νοεμβρίου 1973 και την αποτυχία της αστυνομίας καλείται ο στρατός να επιβάλλει την τάξη και το πετυχαίνει με ένα λουτρό αίματος πρωτοφανές σε βιαιότητα, που το πληρώνουν οι αφανείς νεκροί της λαϊκής εξέγερσης που ακολουθεί. Η Αθήνα μετατρέπεται σε ένα πεδίο μάχης, τέτοιο που μόνο στις κατοχικές κινητοποιήσεις μπορούσε να συμβεί, και υποτάσσεται μόνο μετά τη στρατιωτική παρέμβαση.

Με τη θυσία τους στο Πολυτεχνείο, οι φοιτητές δεν έριξαν τη χούντα, δημιούργησαν όμως τις προϋποθέσεις για την πτώση της.

(άρθρο από τη μαθήτρια Τασούλα Παπαδάκη)

17 ΝΟΕΜΒΡΗ

Οι φοιτητές έχουν κλειστεί στο Πολυτεχνείο και φωνάζουν στο λαό να τους συμπαρασταθεί. Το καθεστώς της χούντας στέλνει την αστυνομία στην αρχή και τον στρατό μετά να σβήσουν τις φωνές. Οι φωνές είναι δυνατές και το Πολυτεχνείο γεμίζει από ανθρώπους, άνδρες, γυναίκες, φοιτητές, σπουδαστές, εργάτες, φτωχούς πολίτες. Όλοι ένα στόμα, μια φωνή. Κάτω η χούντα, φωνάζουν! Οι ώρες περνούν και έρχεται το βράδυ. Οι φοιτητές είναι σκαρφαλωμένοι στα κάγκελα. Από την άλλη μεριά η αστυνομία και ο στρατός. Ο σταθμός του Πολυτεχνείου καλεί τους φαντάρους να μη ρίξουν ούτε μία σφαίρα στα αδέρφια τους. η ώρα είναι 2 τα ξημερώματα και τα τανκς ξεκινάνε την πορεία τους προς την πύλη του Πολυτεχνείου. Παιδιά με σημαίες και πανό είναι ανεβασμένα στα κάγκελα. Ξαφνικά η πύλη πέφτει… Κορμιά με αίματα παντού. Τα τανκς μπαίνουν στην αυλή. Καπνογόνα παντού. Αίμα παντού. Άνθρωποι τρέχουν δεξιά κι αριστερά. Αστυνομικοί, στρατιώτες, τραυματίες, χτυπημένοι. Όλοι ένα κουβάρι… Η πόρτα έπεσε και μαζί της μετά από λίγους μήνες έπεσε και η δικτατορία.

(άρθρο της μαθήτριας Φανής Χρυσοβέργη)

Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ Ε΄ ΤΑΞΗΣ

Τη Δευτέρα 17 Νοεμβρίου 2008 η Ε΄ τάξη έκανε τη γιορτή του Πολυτεχνείου. Η δασκάλα και ο δάσκαλος των πέμπτων τάξεων κα. Θεολογία και κ. Γιάννης κατέβαλαν τη μεγαλύτερη δυνατή προσπάθεια για να κυλήσει όμορφα η μέρα εκείνη.

Ο κόσμος που ήρθε να παρακολουθήσει τη γιορτή δεν ήταν πολύς και έτσι υπήρχαν θέσεις για όλους. Κάτσαμε λοιπόν αναπαυτικά και παρακολουθήσαμε τη γιορτή, η οποία κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον μας, γιατί εκτός από τους εκπληκτικούς λόγους, τα συγκινητικά ποιήματα και τα υπέροχα τραγούδια, είχε πολλές εικόνες από την εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο αλλά και ηχητικά ντοκουμέντα. Ιδιαίτερη εντύπωση μας έκανε και η οργάνωση, καθώς και η τάξη και η σειρά που κρατούσαν τα παιδιά της πέμπτης τάξης μπαίνοντας και βγαίνοντας από τα παρασκήνια.

Η γιορτή ήταν πολύ ζωντανή και ο λόγος της εκφωνήτριας πλούσιος σε νοήματα και διδάγματα για τη νέα γενιά αλλά και τους μεγαλύτερους. Ιδιαίτερα μας συγκίνησαν τα τελευταία της λόγια, που μας έκαναν να σκεφτούμε και να συμφωνήσουμε όλοι, πως είναι πολύ λυπηρό να ακούμε από τους μεγαλύτερους να λένε πως μια χούντα θα μας σώσει. Όλοι πρέπει να σκεφτόμαστε τη θυσία των φοιτητών και να είμαστε χαρούμενοι που ζούμε σε μια δημοκρατική χώρα. Η γιορτή ήταν υπέροχη!

…γιατί η πολιτική εξουσία πηγάζει από το λαό και ασκείται με σκοπό το όφελός του.

…γιατί κατοχυρώνει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

…γιατί προστατεύει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

…γιατί υπερασπίζεται την ελευθερία του λόγου.

…γιατί οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά.

… γιατί η πολιτική εξουσία ασκείται από ανθρώπους που την παίρνουν με τη βία, ενάντια στους κανόνες δικαίου.

…γιατί καταργεί τις ατομικές ελευθερίες και τα πολιτικά δικαιώματα των πολιτών.

…γιατί οι άνθρωποι που ασκούν την εξουσία ενεργούν αυταρχικά και αυθαίρετα, χωρίς να υπολογίζουν τις απόψεις των πολλών.

…γιατί επιβάλλει λογοκρισία, εμποδίζοντας τη διάδοση πληροφοριών και ιδεών που δεν είναι αρεστές στο καθεστώς.

…γιατί ασκεί βία, τρομοκρατεί και διώκει ανθρώπους που αρνούνται να συμβιβαστούν.